Monitoring in de eerste lijn: leren, controle of geld? Wat denk jij?
In de Handreiking contractering RESV staat dat er op verschillende onderdelen gemonitord moet worden en dat monitoring een vast onderdeel moet zijn van de RESV-plannen. Tegelijkertijd roept dat direct vragen op: wat is monitoring eigenlijk precies? Wat moet er gemonitord worden, hoe gaat dat gebeuren en met welk doel? Op dit moment is dat nog helemaal niet uitgekristalliseerd.
Het woord monitoring roept veel op. Enkele veelgenoemde associaties zijn: meten=weten, KPI´s, vooruitgang, leren, cijfers, vragenlijsten. Het is een containerbegrip waar iedereen iets anders onder verstaat en dat in uiteenlopende contexten wordt gebruikt door beleidsmakers, wetenschappers maar ook door zorgprofessionals en zorgbestuurders. Met dit stuk willen we het gesprek op gang brengen over wat we onder monitoring verstaan en welke rol het kan spelen in de eerste lijn. In de eerste lijn ligt de monitoringsdrang ook op de loer en daarmee ook spraakverwarring. Hierbij een poging om een stap terug te doen en op een rij te zetten wat ook alweer monitoring is, welk doel het kan dienen en wat we er aan kunnen hebben.
Het woord monitor komt uit het Latijn en is afgeleid van monere, wat ‘waarschuwen’, ‘vermanen’ of ‘herinneren’ betekent. Deze betekenissen hebben als overeenkomst dat ze allemaal gericht zijn op signaleren of attenderen. Het verschil ligt in het doel en de manier waarop dat signaleren gebeurt. Waarschuwen gaat over wijzen op mogelijke risico’s, vermanen over streng toespreken of corrigeren en herinneren over iets opnieuw onder de aandacht brengen. Al deze aspecten en doelen gaan schuil onder het begrip monitoring en zorgen voor misverstanden en verwarring. Daarnaast zijn er ook nog begrippen die raken aan monitoring maar toch echt wel iets anders betekenen zijn: benchmarking of evalueren.
Hoe kunnen we hier gezamenlijk meer duidelijkheid over krijgen? Het klinkt als een open deur, maar het is belangrijk om met elkaar duidelijkheid te krijgen over wat we bedoelen met monitoring en of het begrip wel telkens op dezelfde manier gebruikt wordt. Tegelijkertijd kan monitoring waardevol zijn: het kan helpen om ontwikkelingen zichtbaar te maken, van elkaar te leren en gerichter te werken aan verbetering van de zorg in de eerste lijn. Om het gesprek op gang te brengen over monitoring in de eerste lijn, een aantal stellingen:
1. Monitoring gaat alleen om cijfers en niet om verhalen.
2. Er zijn altijd consequenties gekoppeld aan monitoring zoals beloning of afstraffing.
3. Monitoring gaat over systematische, herhaalde metingen.
4. Monitoring gaat altijd over een grote aantallen en niet over één persoon/regio/wijk/praktijk.
5. Monitoring moet (uitsluitend) gebruik maken van bestaande data.
Wij zijn benieuwd naar ieders gedachten, ideeën en vragen hierover. Laat weten wat dit oproept bij jou en of je het eens of oneens bent met stellingen.
Goed om te weten: vanuit LeVEL, MOVE, VWS, NZa en ZonMw zijn we bezig met het organiseren van een (digitale) bijeenkomst over het onderwerp monitoring in de eerste lijn. Heeft dit je interesse gewekt en wil je meer hierover weten: hou het LeVEL kanaal in de gaten!
Wil je meer lezen over monitoring, hier wat suggesties:
Minder meten, meer verbinden - Arts en Auto - Frank van Wijck
Monitoring in beeld - Dennis de Kool
Opinie | De zorgsector heeft meer nodig dan KPI's en dashboards - Zorgvisie.
IZA-monitor Beweging naar een sterkere eerste lijn 2024-2026
We horen graag jouw vragen, opmerkingen en perspectieven - deel ze vooral en denk mee!
